مقدمه مؤلف شرح احوال نويسندهء كتاب بقلم خود مؤلف با شيوهء سخن‌پردازيهاى شاعرانه و عبارت‌سازيهاى مرسوم عهد صفوى بطور مبسوط در صفحات 742 - 816 ( مقالهء پنجم ) همين كتاب مندرج است و خوشبختانه خود تاريخ حياتش را بجاى گذاشته است . درينجا براى اطلاع بر سوانح ايام زندگانى وى خلاصهء مطلب نقل مىشود . مؤلف از مردم بافق ( ميان يزد و كرمان ) است . جدش موسوم به حبيب اللّه بود و پدرش نجم الدين محمود بافقى نام داشت ( ص 866 ) . محمد مفيد با توسلات و تشبثات مدت چهار سال در امور ديوانى صاحب‌مقام شد . بدين صورت كه در 1077 به سمت مستوفى اوقاف يزد و در 1079 به نظارت اوقاف آنجا برگزيده شد . در 1081 دست از نظارت اوقاف كشيد و باصفهان رفت و از طريق فارس بسوى بصره آمد و پس از زيارت عتبات با كشتى از بصره در سال 1082 سفر هندوستان اختيار كرد . در شهر بصره به تأليف جامع مفيدى آغاز كرد . نخستين شهر هندوستان كه مقر اقامت او قرار گرفت بندر سورت بود . بعدا به دهلى رفت و سپس خود را به حيدرآباد كشانيد . سفرى به برهانپور رفت ( در 1084 ) و مجددا به دهلى بازگشت ( 1086 ) . در صفر 1088 در اوجان بود و خدمت شاهزاده محمد اكبر را دريافت و لقب « خان سامانى » به دو عطا شد . سال بعد بحضور شاهزادهء مولتان رسيد . در همين شهر بود كه در جمادى الاولى 1090 پس از هشت سال كه دائما در سفر بود تأليف كتاب جامع مفيدى را بپايان آورد . بنابر مسطورات « مختصر مفيد » كه بعد از اين آن را خواهيم شناخت مؤلف در سال 1091 در لاهور بوده و تاليف كتاب مختصر مفيد را در آن شهر باتمام رسانيده است . تاريخ وفات وى معلوم نيست . مسلم است تا 1091 كه سال اتمام تأليف مختصر مفيد است در حيات بوده است . ايوانف در فهرست نسخ خطى انجمن آسيائى بنگال سال وفات او را 1085 يا 1091 مىنويسد و بدون ترديد وجه اول غلط است . تأليفات 1 - جامع مفيدى مهمترين اثر محمد مستوفى است كه مؤلف آن را در سه مجلد تأليف كرده است . جلد اول به تاريخ يزد از عهد اسكندر الى امير تيمور گوركان و جلد دوم به تاريخ پس از آن تا دوران شاه سليمان كه مؤلف معاصر او بوده است ، اختصاص دارد . جلد سوم كه اينك انتشار مىيابد و با اهميت‌تر از دو مجلد ديگر است اختصاص به شرح احوال رجال ( اعم از ديوانيان و مستوفيان و كلانتران و